Lichaam en geest

Vitaliteit (of veerkracht, herstelvermogen) is een samenspel van lichaam en geest. Lichaam en geest zijn niet van elkaar gescheiden. We functioneren als één complex geheel. Dat besef dringt op basis van onderzoeksfeiten steeds verder door.

Een paar voorbeelden:

• We weten dat iemand die positieve gedachten heeft, sneller herstelt van een zware operatie.
• Een ademhalingsoefening van drie minuten verandert de afgifte van stofjes in het lichaam ten gunste van rust en herstel.
• Rust en kalmte in het lichaam maken de geest meer open om nieuwe kennis en inzichten te integreren. 
• Een half uur wandelen na een exposure-therapiesessie voor angstklachten, versterkt het therapeutisch effect van die sessie.
• Voldoende bewegen en gezond eten bevordert een goede darmflora en verbetert via de darmflora ook vaak de stemming.

Ik maak in behandelingen zo veel mogelijk gebruik van dit soort kennis om je te inspireren tot herstel bevorderende keuzes. En om het effect van therapiesessies te maximaliseren.

Burn-out

Burn-out is een terrein bij uitstek waar lichaam en geest beiden betrokken zijn in het klachtenpatroon. Er is sprake van fysieke uitputting en er spelen vaak psychische klachten als angst, prikkelbaarheid of somberheid. Ook kan er sprake zijn van bijvoorbeeld te veel drinken als vorm van zelf-medicatie.

Omdat mensen met een burn-out vaak worden doorverwezen naar een psycholoog is het helpend als deze ook enige kennis heeft van de lichamelijke situatie bij burn-out; dus van stressfysiologie.

In het kort: als je lange tijd te veel doet en te weinig uitrust ontstaat er een hormonale disbalans in het lichaam. Het lichaam maakt onder aanvoering van de geest veel stresshormonen aan waardoor je alsmaar dóór kan gaan. En dat heeft op den duur een schadelijk effect. Het zenuwstelsel raakt gewend aan gas geven en het wordt steeds moeilijker om terug te schakelen naar een lagere versnelling. Uitrusten wordt dus op zichzelf een moeilijk bereikbare toestand. Iedereen die dit meemaakt of heeft meegemaakt weet dat fysieke uitputting totaal anders is dan ‘moe zijn’. Bij uitputting is het lichaam overmatig geactiveerd; rust is hard nodig, maar het lichaam is die toestand ‘verleerd’. Je rust-hartslag is verhoogd, je slaap is verstoord, je verkeert als het ware in een permanente staat van verhoogde paraatheid. Heel onaangenaam! Onder invloed van de lichamelijke conditie wordt helder denken en relativeren moeilijker. En dit is weer voedingsbodem voor het ontstaan van psychische klachten.

Het lichaam heeft tijd nodig om van die situatie te herstellen. Als je flink uitgeput bent kan het behoorlijk puzzelen zijn met je dagindeling en het vinden van het juiste herstelgedrag. Enkel rusten werkt niet. Maar anderzijds moeten inspanning en activiteit goed gedoseerd worden en passen binnen de beschikbare mogelijkheden. Het is belangrijk om te leren hoe je ná inspanning het autonome zenuwstelsel kan helpen de herstelstand te vinden. 

Als je bij mij komt vanwege psychische klachten die onderdeel zijn van (of soms ook mede-oorzaak zijn van) een burn-out, dan tref je een hulpverlener die óók de nodige kennis heeft van de fysieke kant ervan. Noodgedwongen door mijn eigen burn-out in 2018, die een moeizaam herstel kende, verdiepte ik mij in deze materie. Naast dat ik je hulp bied bij de psychische klachten die je ervaart, kijk ik met je mee in het vinden van voor jou passend herstelgedrag. Zodat je fysiek en mentaal vooruitgang zult ervaren. 

Indien nodig verwijs ik je door naar andere gespecialiseerde hulpverleners zoals een ergotherapeut, een gespecialiseerde fysiotherapeut, een hormoon- of voedingsdeskundige of een sportarts.

Begeleiding bij herstel van stress

Bij stress en angst speelt de ademhaling een belangrijke rol. Acute stress leidt tot méér ademen. Het lichaam bereidt zich voor op actie om de uitdagende situatie het hoofd te bieden. Zo'n situatie duurt als het goed is kort, waarna de ademhaling weer normaliseert. Chronische stress kan leiden tot onopgemerkte chronische hyperventilatie. Ook wel verborgen hyperventilatie genoemd. Terwijl je rustig in een stoel zit en er is niks aan de hand, adem je alsof je wandelt. Of zelfs alsof je sport: veel te veel dus. 

Een te snelle ademhaling trekt een wissel op je energiereserves en je conditie. Het kan ook tal van klachten veroorzaken zoals concentratieproblemen, slaapproblemen, hoofdpijn, problemen met de prikkelverwerking, emotionaliteit, duizeligheid, hartkloppingen, spierkrampen, een overactief immuunsysteem, problemen met je spijsvertering en in zijn algemeenheid een moeizaam herstel van inspanningen.

Een rustige ademhaling daarentegen stimuleert het para-sympathische deel van je autonome zenuwstelsel en brengt ontspanning en herstel. Je laadt er van op.

Met ontspannings- en ademhalingsoefeningen en kennis van een aantal leefstijlfactoren die de ademhaling beïnvloeden, kun je leren je ademhaling structureel te verbeteren. Je brengt zo meer ontspanning in je lijf en in je leven en je vergroot je veerkracht.

Als het onderwerp je interesseert dan is het boek 'Anxiety Free, stop worrying and quieten your mind', featuring the Buteyko Mindfulness Method, door Patrick McKeown een aanrader.

Een individueel begeleidingstraject om op deze manier van chronische stress te herstellen kost bij mij 500 euro. Je kan van dit pakket gebruik maken naast of ná een reguliere behandeling voor psychische klachten. Of als je geen last hebt van psychische klachten, maar wel van stress of vermoeidheid. De kosten hiervan worden niet vergoed door de zorgverzekering.

Het begeleidingspakket bestaat uit maximaal 7,5 uur individuele begeleiding: de eerste afspraak duurt 1,5 uur en is een intake (ik kijk in de intake ook naar psychische aandoeningen die een rol kunnen spelen en zal je daarover adviseren) en uitleg over de achtergrond van de methode. Daarna volgen 4 afspraken van een uur waarin je alle oefeningen leert. Er zijn twee kortere optionele follow-up sessies om je voortgang te begeleiden, indien je daar behoefte aan hebt.